خفقان پس از سرکوب؛ سایه گلوله و آتش بر سر شهرهای ایران
محمد یراحی
...خوب بودن کافیست
یک هفته از قطع سراسری اینترنت و سرکوب گسترده معترضان در خیابانهای ایران میگذرد. هر روز تعداد زیادی تصویر به «ایرانوایر» میرسد از معترضانی که در روزهای ۱۸ و ۱۹دیماه توسط ماموران سرکوبگر جمهوری اسلامی کشته شدهاند. پروندهسازی علیه هزاران بازداشت شده در سکوت خبری در حال انجام است و زبان تهدید مقامات جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری شهروندان را هدف گرفته است.
بهرغم قطع تمامی ارتباطات اما برخی شهروندان به شیوههایی از جمله دسترسی به اینترنت استارلینک تلاش میکنند تصویری از فضای شهرهای محل سکونت خود به رسانهها ارایه کنند. این گزارش در گفتگو با چند منبع آگاه در شهرهای مختلف ایران تهیه شده و نشان میدهد حکومت با نظامی کردن فضای شهرها در تلاش است هرگونه کنش اعتراضی را ناممکن کند.
***
«بسیجیها و لباس شخصیهای مسلح سر همه خیابانها هستند. شهر پر از ایستگاههای بازرسی است و مغازهها معمولا از ساعت پنج عصر به بعد دیگر بستهاند.»این بخشی از صحبتهای یک منبع آگاه از «آبادان» است. او میگوید فضای این شهر از ساعت ۱۹ به بعد تا حوالی ۸ صبح شبیه به «حکومت نظامی اعلام نشده» است: «شهر آبادان تازه ساعت شش و هفت عصر جان میگیرد اما این روزها انگار گرد مرده توی شهر پاشیدهاند. وضعیت بیمارستانها هم امنیتی است و علاوه بر سرکوب و کشتار فضای خفقان به شکلی است که هیچ کنش اعتراضی ممکن نیست.»
گزارشها از اهواز و دزفول، دو شهر دیگری که در اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ فعال بودند نیز مشابه است.
یک منبع آگاه از اهواز به ایرانوایر میگوید: «بیمارستانهای «امام» و «فاطمه زهرا» پر از مجروح است. صدها نفر بازداشت شدهاند. بیش از ۵۰ نفر کشته شدند اما امکان احراز هویت وجود ندارد چون نیروهای امنیتی و نظامی بیمارستانها را تحت نظر دارند.»
به گفته این شهروند نیروهای امنیتی با نصب راهبندان و محاصره شهر با بلوکهای بتنی در محلههای مختلف از جمله «گلستان»، ورودیهای منطقه «کوی سعید» و همه خیابانهای منتهی به «لشکر» سعی میکنند کنترل میدانی خود را بر جاهایی که کانون اعتراضات اهواز بود، حفظ کنند.
یکی از شهروندان دزفول نیز که به تازگی از ایران خارج شده از فضای شبهنظامی حاکم بر شهر و بازداشت گسترده جوانان و نوجوانان در این شهر حکایت دارد. به گفته او نیروهای نظامی و امنیتی در دزفول شبها با خودروهای مجهز به سلاح جنگی در اطراف میادین شهر و خیابانهای اصلی مستقر هستند.
وضعیت پایتخت؛ روزها سکوت شبها شعار
«اوضاع سختی است. توی هر خیابانی ده تا حجله است. کشتار زیاد است. بعد از آن هم افتادهاند به جان مردم. کرور کرور بازداشتی. مامورها میریزند توی خانهها مثل دهه شصت که ویدیوها را میبردند ماهوارهها را جمع میکنند.»
این روایت یک شهروند ساکن تهران است. او میگوید هر نوع ارتباطی که بشود آدمها به هم پیام متنی بدهند قطع است: «فقط تماس کار میکند آنهم ساعتهای محدودی در روز. حوالی ۴ و ۵ بعد از ظهر تماسها هم قطع میشود. مسیج نمیشود زد. حتی اگر شما در سایتهای داخلی مثل دیوار آگهی داده باشید کسی آنجا نمیتواند برای شما پیام بفرستد. فقط اس ام اسهای بانکی میآید.»
به گفته این فرد آگاه در پایتخت ایران پس از سرکوب گسترده ۱۸ و ۱۹ دیماه اعتراضات خیابانی به شکل سابق وجود ندارد: «در بازارها اغلب مغازهها تعطیلاند ولی شبها صدای شعارهای ضد حکومتی شنیده میشود.»
برخی کاربران در رسانههای اجتماعی از حضور ماموران حکومتی با حضور تجهیزات سنگین مانند تیربار در خیابانهای تهران خبر دادهاند؛ اقدامی که به گفته شهروندان با هدف ایجاد فضای رعب و وحشت صورت گرفته است.
منابع ایرانوایر در خوزستان نیز در این زمینه تجربه مشابهی دارند.
شعارهای شبانه و بازرسی ساختمانها
«کافی است ماموران سرکوب در خیابان به کسی شک کنند. سریع تلفن را چه عابر باشید چه سرنشین خودرو میگیرند و چک میکنند. اگر فیلم و عکسی ببینند در جا بازداشت میکنند.»
این بخشی از اظهارات یک شهروند ساکن در یکی از شهرهای مازندران است. او میگوید: «قبلا مردم میرفتند در تاریکی پشت پنجرهها یا پشتبام شعار میدادند الان صدای شعار بیاید میریزند توی ساختمان مردم را بازداشت میکنند. یعنی جوری حکومت نظامی است که حتی در این اندازه هم نمیشود فعالیت کرد.»
به گفته او شهر محل سکونتش یکی از شهرهای کوچک است که تا پیش از این چندان در جنبشهای اجتماعی فعال نبوده: «اینبار شلوغ شد و سرکوب هم زیاد بود. تا یکی دو روز قبل که من هنوز آنجا بودم شهر از ساعت ۵ عصر به بعد کلا تعطیل بود. چیزی شبیه حکومت نظامی. مرکز شهر کاملا تعطیل بود.»
برخی شهروندان از کنترل کامل ارتباطات از کسب و کارها تا مراکز درمانی و فضاهای آموزشی توسط حکومت خبر دادهاند.یکی از دانشجویان اهل شیراز به ایرانوایر میگوید: «از روز ۲۲دی وضعیت تردد در خیابانهای شیراز خیلی شدید رصد میشد. حتی اگر برای خرید وارد مغازهای بشوید به محض اینکه تعداد مشتری از دو سه نفر بیشتر بشود سر و کله مامورهای مسلح پیدا میشود.»
او میگوید: « با اینهمه نیروهای امنیتی در تلاشاند وضعیت شهر را عادی جلوه دهند. به تمامی کاسبها در مرکز شهر شیراز ابلاغ شده اگر روزها مطابق همیشه کرکره مغازه را بالا ندهند جریمه خواهند شد. همه چیز زوری و اجباری است.»